Czy podpis na polisie ubezpieczeniowej jest konieczny? Analiza prawna i praktyczna ważności polis bez podpisu i w formie elektronicznej

Wprowadzenie

Ubezpieczenia odgrywają istotną rolę w ochronie finansowej przed skutkami nieoczekiwanych zdarzeń. Kluczowym dokumentem potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczeniowej jest polisa. W praktyce pojawiają się jednak pytania dotyczące jej ważności w sytuacjach nietypowych — m.in., gdy brakuje podpisu ubezpieczyciela, ubezpieczającego lub gdy dokument został przesłany drogą elektroniczną. W niniejszym artykule przyjrzymy się tym zagadnieniom, bazując na aktualnych przepisach prawa i przyjętej praktyce ubezpieczeniowej.

Czy brak podpisu na polisie czyni ją nieważną?

Zgodnie z artykułem 809 § 1 Kodeksu cywilnego, umowa ubezpieczeniowa powinna być zawarta na piśmie. Oznacza to, że dokument potwierdzający jej zawarcie, czyli polisa, powinien zawierać istotne informacje takie jak dane stron, przedmiot i zakres ochrony, suma ubezpieczenia oraz okres obowiązywania. Mimo to, brak podpisu którejkolwiek ze stron nie zawsze oznacza nieważność dokumentu.

• Co w przypadku braku podpisu ze strony ubezpieczyciela?

W praktyce zdarzają się przypadki, w których polisa nie została podpisana przez ubezpieczyciela. Jak informuje m.in. Główny Inspektorat Transportu Drogowego, może to prowadzić do wątpliwości w odniesieniu do autentyczności i skuteczności dokumentu. Jednak sama treść dokumentu, jeśli wskazuje na zawarcie umowy oraz jej warunki, może zostać uznana za wystarczającą.

• Brak podpisu ubezpieczającego

Analogicznie, jeśli polisa nie zawiera podpisu osoby zawierającej ubezpieczenie (ubezpieczającego), ale została przez nią opłacona i została objęta ochroną, umowa może być uznana za zawartą. Choć formalnie brak podpisu może stanowić uchybienie, to w świetle wykonania świadczenia umownego przez obie strony może on nie mieć kluczowego znaczenia.

Gdy ubezpieczający nie podpisze polisy

• Rola podpisu ubezpieczającego

Podpis ubezpieczającego jest potwierdzeniem, że zapoznał się on z warunkami umowy i je akceptuje. Stanowi też dowód zawarcia umowy z jego udziałem. Brak podpisu może w niektórych przypadkach skutkować trudnościami przy ewentualnych roszczeniach.

• Co mówi praktyka ubezpieczeniowa?

Na rynku ubezpieczeń zdarza się, że polisa zostaje wystawiona bez podpisu ubezpieczającego, szczególnie w przypadku zawierania umowy na odległość. W sytuacji, gdy składka została opłacona, a ochrona ubezpieczeniowa została uruchomiona, zazwyczaj nie podważa się skuteczności takiej umowy. Warto jednak pamiętać, że brak podpisu może stanowić problem dowodowy w przypadku sporu.

Ważność polisy otrzymanej e-mailem

• Nowoczesne formy komunikacji

Postępująca cyfryzacja procesów obsługi klienta pozwala na zawieranie umów i przesyłanie dokumentów, w tym polis, w formie elektronicznej. Z tego względu często spotykamy się z polisami przesyłanymi drogą mailową.

• Co decyduje o ważności dokumentu przesłanego elektronicznie?

Aby polisa przesłana e-mailem była ważna, powinna zawierać wszystkie wymagane informacje, takie jak dane stron, zakres ubezpieczenia, suma i okres ubezpieczenia. Dokument taki musi także pochodzić od uprawnionego ubezpieczyciela. W niektórych przypadkach wymagany może być podpis kwalifikowany elektroniczny, który stanowi odpowiednik podpisu własnoręcznego.

• Praktyka rynkowa i akceptacja formy elektronicznej

Na rynku ubezpieczeń coraz więcej towarzystw posługuje się elektroniczną formą zawierania umów i wystawiania polis. Wysyłka polisy na adres e-mail klienta jest powszechnie akceptowaną praktyką. Ważność takiego dokumentu nie budzi wątpliwości, o ile spełnia on wszystkie wymogi prawne i pochodzi od uprawnionego podmiotu.

Wnioski końcowe

Choć podpis pod polisą ubezpieczeniową pełni istotną funkcję potwierdzającą zgodę stron na warunki umowy, jego brak nie zawsze przesądza o nieważności dokumentu. Jeżeli umowa została skutecznie zawarta — np. poprzez opłacenie składki i objęcie ochroną — to brak podpisu nie musi prowadzić do jej unieważnienia.

Również forma elektroniczna przekazania polisy nie wpływa negatywnie na jej ważność, pod warunkiem, że dokument spełnia wszystkie wymagania formalne i został wystawiony przez uprawniony podmiot. Coraz częściej towarzystwa ubezpieczeniowe korzystają z takiego modelu, który wpisuje się w ogólny trend cyfryzacji usług finansowych.

W przypadku wątpliwości co do ważności polisy, warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie ubezpieczeniowym lub bezpośrednio z przedstawicielem zakładu ubezpieczeń, który wystawił dokument. Taka konsultacja może zapobiec potencjalnym problemom w sytuacjach spornych.

Maksymilian Habant

Broker ubezpieczeniowy