Czym jest karencja w ubezpieczeniach majątkowych?

Wprowadzenie

Jednym z częstszych zagadnień pojawiających się w rozmowach z klientami przy zawieraniu polis majątkowych jest termin „karencja”. Choć to pojęcie funkcjonuje powszechnie w branży ubezpieczeniowej, dla wielu osób spoza niej brzmi ono niezrozumiale, a jego znaczenie staje się jasne dopiero w sytuacji, gdy wystąpi szkoda i następuje odmowa wypłaty odszkodowania.

Niniejszy artykuł ma za zadanie wyjaśnić, czym jest karencja w kontekście ubezpieczeń majątkowych, kiedy ma zastosowanie i jakie skutki niesie dla ubezpieczającego. Przedstawimy też, jak brokerzy mogą zarządzać tym aspektem, aby właściwie doradzić klientowi i uniknąć nieporozumień w przyszłości.

Definicja karencji

Karencja jest to okres bez odpowiedzialności ubezpieczyciela, który rozpoczyna się w momencie zawarcia umowy ubezpieczeniowej. W tym czasie, mimo że umowa została podpisana i składka opłacona, ubezpieczyciel nie ponosi jeszcze odpowiedzialności za określone zdarzenia objęte polisą.

Przykład:

Jeśli klient kupi ubezpieczenie mieszkania z 14-dniową karencją 1 stycznia, a szkoda wystąpi 10 stycznia, towarzystwo może nie wypłacić odszkodowania, powołując się na trwającą jeszcze karencję

Dlaczego ubezpieczyciele stosują karencję?

Karencja ma na celu ograniczenie ryzyka celowego działania klienta, który mógłby próbować wykupić ochronę dopiero w obliczu zbliżającego się zagrożenia. Jest to więc sposób na zapobieganie nadużyciom oraz ochrona interesów pozostałych ubezpieczonych.

Podstawowe funkcje karencji:

• ograniczenie przystępowania do ubezpieczenia przez osoby o zwiększonym ryzyku szkody,
• zabezpieczenie funduszu ubezpieczeniowego przed nadmiernymi wypłatami,
• stabilizacja kosztów i składek dla wszystkich klientów.

Rodzaje karencji stosowane w ubezpieczeniach majątkowych

Karencja czasowa

Najbardziej powszechną formą karencji jest okresowa – liczona od dnia początku ochrony, np. 7, 14 lub 30 dni, w zależności od rodzaju ryzyka i polityki ubezpieczyciela.

Karencja specyficzna

Niektóre polisy zawierają karencję wyłącznie dla wybranych zagrożeń, jak powódź, pożar spowodowany przepięciem czy trzęsienie ziemi.

Karencja indywidualna

W zależności od historii ubezpieczeniowej klienta, ubezpieczyciel może zdecydować o zastosowaniu lub zniesieniu karencji — np. w przypadku kontynuacji ochrony bez przerwy.

Karencja a inne ograniczenia w ubezpieczeniach – co je różni?

Udział własny i franszyzy

• Franszyza integralna oznacza, że szkody poniżej ustalonego poziomu nie są rozpatrywane.
• Franszyza redukcyjna (udział własny) pomniejsza wypłacane świadczenie o określoną kwotę.

Różnica: Karencja dotyczy wyłącznie ram czasowych — nie wartości szkody.

Wyłączenia odpowiedzialności

Wyłączenia to trwałe ograniczenia, np. szkody spowodowane przez działania wojenne czy umyślne działania ubezpieczonego.

Różnica: Karencja nie wyklucza zdarzenia z ochrony trwale, lecz czasowo.

Jak ustalić, czy w polisie obowiązuje karencja?

Aby ustalić, czy dana umowa zawiera karencję, należy uważnie przeanalizować dokumentację ubezpieczeniową — przede wszystkim Ogólne Warunki Ubezpieczenia (OWU).

Gdzie szukać takich zapisów?

• w sekcji poświęconej początkowi odpowiedzialności,
• w rozdziałach opisujących wyłączenia i ograniczenia,
• w załącznikach i tabelach z warunkami szczególnymi.

Na co zwrócić uwagę?

• Czy karencja obejmuje całość ochrony, czy tylko niektóre ryzyka?
• Czy ma zastosowanie jedynie dla nowych klientów?
• Czy OWU przewidują możliwość jej zniesienia?

Konsekwencje karencji – w ujęciu prawnym i praktycznym

Zapis o karencji jest wiążący z punktu widzenia prawa, pod warunkiem, że został jasno określony w dokumentacji i zakomunikowany klientowi.

Ma to kilka praktycznych implikacji:

Odpowiedzialność brokera

Broker ma obowiązek rzetelnie przedstawić klientowi wszelkie istotne postanowienia umowy, w tym karencję. Zaniedbanie tego może rodzić odpowiedzialność zawodową i finansową.

Potencjalne konflikty

Niejasności w dokumentach lub brak informacji przekazanej klientowi mogą skutkować sporem z ubezpieczycielem.

Jak broker może skutecznie zarządzać kwestią karencji?

• Porównanie warunków u różnych ubezpieczycieli

Karencja nie zawsze jest standardem — warto przeanalizować oferty, by dobrać taką, która najlepiej odpowiada potrzebom klienta.

• Negocjowanie warunków

W wielu przypadkach broker może skutecznie negocjować zmniejszenie lub zniesienie karencji, szczególnie przy kontynuacji ochrony lub u klientów korporacyjnych z uwagi na bezszkodowy przebieg ubezpieczenia, stabilną sytuację klienta.

• Edukacja klientów

Klient powinien być świadomy, czym jest karencja i jak wpływa na jego ochronę.
W ramach komunikacji proaktywnej: przygotowanie przez brokera materiałów informacyjnych nt. karencji oraz zaznaczenie w analizie ofert okresu karencji.

• Wybór produktów bez karencji

Niektóre typy polis (np. obowiązkowe OC komunikacyjne lub produkty kontynuowane bez przerwy) nie zawierają karencji. To korzystne rozwiązanie dla klientów oczekujących natychmiastowej ochrony.

Podsumowanie – karencja jako element ryzyka do zarządzania

Karencja to mechanizm mający na celu ochronę rynku ubezpieczeniowego przed nadużyciami i destabilizacją. Nie powinna być traktowana jako zagrożenie, lecz jako istotny element, którym można zarządzać — świadomie, profesjonalnie i na korzyść klienta.

Dla brokera oznacza to nie tylko obowiązek informacyjny, ale również możliwość wykazania się jako doradca, który nie tylko sprzedaje produkt, lecz pomaga klientowi zrozumieć jego działanie i konsekwencje.

Agnieszka Kaczorek-Piotrowiak 

Broker Ubezpieczeniowy