Klauzula inflacyjna w ubezpieczeniach – definicja, rola i znaczenie dla ubezpieczonego

W dynamicznie zmieniającej się gospodarce jednym z największych wyzwań dla rynku ubezpieczeń jest utrzymanie aktualnej wartości ochrony ubezpieczeniowej. Wysoka inflacja może sprawić, że suma ubezpieczenia sprzed kilku miesięcy będzie niewystarczająca do pokrycia realnych kosztów szkody. Właśnie dlatego towarzystwa ubezpieczeniowe oferują tzw. klauzulę inflacyjną, która chroni interes ubezpieczonego przed skutkami spadku siły nabywczej pieniądza.

Czym jest klauzula inflacyjna? – definicja

Klauzula inflacyjna to zapis w umowie ubezpieczenia, który pozwala na automatyczne podwyższenie sumy ubezpieczenia w trakcie trwania ochrony, zgodnie z określonym wskaźnikiem inflacji – najczęściej jest on ustalany przez GUS lub na podstawie umownego algorytmu przyjętego przez ubezpieczyciela.

Głównym celem stosowania tej klauzuli jest utrzymanie realnej wartości ubezpieczonego mienia, tak aby mimo wzrostu cen na rynku, wypłacone odszkodowanie pokrywało faktyczne koszty jego odbudowy, naprawy szkody lub zakupu nowego wyposażenia.

Dlaczego klauzula inflacyjna jest ważna?

W sytuacji, gdy inflacja utrzymuje się na wysokim poziomie, może dojść do tzw. niedoubezpieczenia – czyli sytuacji, w której suma ubezpieczenia jest niższa niż realna wartość danego przedmiotu ubezpieczenia. W przypadku szkody może to oznaczać wypłatę odszkodowania znacznie poniżej poniesionych strat.

Klauzula inflacyjna pozwala temu zapobiec, ponieważ suma ubezpieczenia rośnie proporcjonalnie do inflacji, bez konieczności każdorazowego aneksowania umowy. 

Jak działa klauzula inflacyjna w praktyce?

Działanie klauzuli inflacyjnej opiera się na mechanizmie automatycznej indeksacji sumy ubezpieczenia w oparciu o:

• Wskaźnik inflacji publikowany przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) – najczęściej średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych.
• Z góry ustalony procent indeksacji – np. 5% lub 10% rocznie.
• Wewnętrzny algorytm towarzystwa ubezpieczeniowego – oparty na kosztorysach, cenach rynkowych, indeksach branżowych (np. budowlanych).

Przykład:

Właściciel domu o wartości 800 000 zł wykupił polisę z klauzulą inflacyjną, która zakładała coroczną indeksację sumy ubezpieczenia zgodnie z inflacją ogłaszaną przez GUS. Po roku inflacja wyniosła 10%, więc suma ubezpieczenia automatycznie wzrosła do 880 000 zł.

Wkrótce potem doszło do pożaru, który zniszczył część budynku i wyposażenia. Koszty odbudowy oszacowano na 860 000 zł. Dzięki zastosowaniu klauzuli inflacyjnej właściciel otrzymał pełne odszkodowanie.

Gdyby suma ubezpieczenia pozostała na poziomie 800 000 zł, odszkodowanie zostałoby proporcjonalnie zmniejszone i nie pokryłoby całej szkody

Rodzaje ubezpieczeń, w których stosuje się klauzulę inflacyjną

Klauzula inflacyjna jest najczęściej spotykana w:

1. Ubezpieczeniach majątkowych:

• domów i mieszkań,
• lokali użytkowych,
• budynków gospodarczych,
• wyposażenia firmowego.

2. Ubezpieczeniach firmowych:

• środków trwałych,
• maszyn i urządzeń,
• zapasów magazynowych.

2. Ubezpieczeniach osobowych i na życie (rzadziej):

• w polisach długoterminowych z gwarantowaną sumą świadczenia, możliwa jest waloryzacja świadczenia zgodnie z klauzulą inflacyjną.

Korzyści z zastosowania klauzuli inflacyjnej

1. Ochrona przed niedoubezpieczeniem

Wysoka inflacja prowadzi do wzrostu cen usług, materiałów budowlanych, sprzętu RTV/AGD. Klauzula inflacyjna zapewnia, że suma ubezpieczenia pozostaje adekwatna do realnej wartości mienia.

2. Brak konieczności aneksowania umowy

Zamiast podpisywać aneks do umowy co kilka miesięcy, klient może polegać na automatycznej indeksacji.

3. Lepsze dopasowanie ochrony

Klauzula zapewnia, że odszkodowanie wypłacone w przypadku szkody będzie odpowiadało realnym kosztom naprawy lub odtworzenia mienia.

4. Spokój psychiczny dla klienta

Brak konieczności śledzenia zmian cen na rynku i „ręcznej” aktualizacji wartości przedmiotu ubezpieczenia.

Czy klauzula inflacyjna wiąże się z dodatkowymi kosztami?

Tak – choć nie zawsze wprost. Zastosowanie klauzuli inflacyjnej najczęściej wiąże się z proporcjonalnym wzrostem składki, ponieważ wraz ze wzrostem sumy ubezpieczenia rośnie też ryzyko ubezpieczyciela. Jednak w większości przypadków wzrost składki jest automatyczny i jasno wskazany w dokumentach polisowych (np. ogólnych warunkach ubezpieczenia lub harmonogramie indeksacji).

Przykład zastosowania – ubezpieczenie mieszkania

Na co zwrócić uwagę przy zawieraniu umowy z klauzulą inflacyjną?

1. Wysokość wskaźnika indeksacji – czy opiera się na GUS, ustalonej wartości procentowej, czy innym mechanizmie?
2. Częstotliwość aktualizacji – czy indeksacja odbywa się co roku, co pół roku, a może w momencie odnowienia polisy?
3. Wpływ na składkę – czy wzrost sumy ubezpieczenia automatycznie podnosi składkę, czy może wymaga akceptacji klienta?
4. Warunki wypłaty odszkodowania – czy przy szkodzie klauzula inflacyjna zostanie uwzględniona w pełni?

Czy warto włączać klauzulę inflacyjną do polisy?

W obecnych warunkach gospodarczych – zdecydowanie tak. W sytuacji, gdy roczna inflacja przekracza kilka procent, a ceny materiałów budowlanych, sprzętu i usług szybko rosną, klauzula inflacyjna działa jak zabezpieczenie wartości majątku. Jest to jedno z niewielu narzędzi pozwalających utrzymać realną wartość ochrony ubezpieczeniowej bez konieczności ciągłych interwencji ze strony klienta.

Podsumowanie

Klauzula inflacyjna to jedno z najważniejszych narzędzi służących do zachowania adekwatności ochrony ubezpieczeniowej w czasie. Automatycznie dostosowuje sumę ubezpieczenia do zmieniających się realiów gospodarczych, minimalizując ryzyko niedoubezpieczenia i niedoszacowania wartości mienia.

Zarówno dla klientów indywidualnych, jak i przedsiębiorców, którzy chcą chronić swój majątek w sposób długofalowy, klauzula inflacyjna powinna być standardowym elementem każdej nowoczesnej polisy ubezpieczeniowej.

Tomasz Ładyński

Broker ubezpieczeniowy