Na czym polega ubezpieczenie na cudzy rachunek?

Wprowadzenie

Polski porządek prawny dopuszcza zawarcie umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek, które pozwala na zawarcie umowy ubezpieczenia w interesie osoby trzeciej. W praktyce oznacza to zawarcie ubezpieczenia na mienie, które nie jest naszą własnością. W niniejszym artykule omówimy, czym dokładnie jest ubezpieczenie na cudzy rachunek, jakie są jego cechy, podstawy prawne oraz różnice względem ubezpieczenia na rzecz własną. 

Podstawy prawne

Konstrukcja umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek została uregulowane w polskim Kodeksie cywilnym, w części dotyczącej umowy ubezpieczenia. Kluczowy przepis to art. 808 § 1 Kodeksu cywilnego, który brzmi:

„Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany w umowie, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.”

Istota ubezpieczenia na cudzy rachunek

W umowie ubezpieczenia występują trzy strony tj. ubezpieczyciel oraz ubezpieczający i ubezpieczony. Często spotykaną sytuacją jest, kiedy ubezpieczający jest jednocześnie ubezpieczonym.

Cechy charakterystyczne każdej ze stron:

• Ubezpieczający: zawiera umowę ubezpieczenia, opłaca składkę i wykonuje obowiązki formalne.
• Ubezpieczony: jest osobą, której interes jest chroniony. Może to być np. właściciel mienia, które zostało ubezpieczone przez inną osobę.
• Ubezpieczyciel: świadczy ochronę ubezpieczeniową, a w przypadku zdarzenia objętego ochroną – wypłaca odszkodowanie ubezpieczonemu lub innej uprawnionej osobie.

Przy zawieraniu umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek ubezpieczający i ubezpieczony to inne osoby. Ubezpieczonym zawsze będzie właściciel ubezpieczonego mienia, ubezpieczającym będzie osoba zawierająca umowę ubezpieczenia.

Przykłady ubezpieczeń na cudzy rachunek w praktyce

1. Ubezpieczenie najmowanego lokalu

Jednym z najbardziej klasycznych przykładów ubezpieczenia na cudzy rachunek jest ubezpieczenie mienia przez najemcę lokalu. Strony umowy najmu mogą ustalić, że najemca ma obowiązek zawrzeć i dostarczyć właścicielowi nieruchomości polisę ubezpieczeniową. W razie powstania szkody, to właściciel nieruchomości ma prawo do odszkodowania.

2. Leasing

W przypadku umowy leasingu, często leasingobiorca przedstawia swoją polisę na ubezpieczenie przedmiotu najmu, jednak ubezpieczonym w takim przypadku będzie leasingodawca, jako właściciel mienia objętego ochroną. 

3. Kredyty i zabezpieczenia

Bank może zawrzeć ubezpieczenie nieruchomości będącej zabezpieczeniem kredytu hipotecznego, działając również w interesie kredytobiorcy. W tym przypadku bank zabezpiecza swój interes, ale również chroni majątek klienta, który ponosi odpowiedzialność za spłatę zobowiązania. Oczywiście koszt takiego ubezpieczenia bank przerzuci na kredytobiorcę.

Obowiązki i uprawnienia stron

Ubezpieczający:

• zawiera umowę z ubezpieczycielem,
• opłaca składkę,

Ubezpieczony:

• może dochodzić roszczeń z umowy,
• powinien przestrzegać warunków zawartej umowy ubezpieczenia,

Ubezpieczenie na cudzy rachunek a ubezpieczenie na życie

W przypadku ubezpieczeń osobowych, zgodnie z art. 829 § 2. „W umowie ubezpieczenia na życie zawartej na cudzy rachunek, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się nie wcześniej niż następnego dnia po tym, gdy ubezpieczony oświadczył stronie wskazanej w umowie, że chce skorzystać z zastrzeżenia na jego rzecz ochrony ubezpieczeniowej. Oświadczenie powinno obejmować także wysokość sumy ubezpieczenia. (…)”

Podsumowanie

Ubezpieczenie na cudzy rachunek to instytucja prawna o dużym znaczeniu praktycznym, szczególnie w zakresie ubezpieczeń majątkowych. Najbardziej charakterystycznym przykładem korzystania z tej instytucji jest ubezpieczenie mienia odpłatnie przekazywanego w ramach umów najmu, leasingu, użyczenia itp. Pozwala ona na zabezpieczenie interesu podmiotu, który jest właścicielem mienia i wystawia się na ryzyko zniszczenia swojej własności przez stronę tego typu umowy. 

Katarzyna Radziecka

Broker Ubezpieczeniowy