Ubezpieczenie casco pojazdów szynowych – wszystko, co warto wiedzieć

Wprowadzenie

Pojazdy szynowe – takie jak pociągi, tramwaje, metro czy kolejki górskie – są integralną częścią infrastruktury transportowej. Ich eksploatacja wiąże się z wysokimi kosztami, a ewentualne uszkodzenia lub awarie mogą oznaczać poważne straty finansowe. Dlatego operatorzy transportowi coraz częściej decydują się na ubezpieczenie casco pojazdów szynowych, które pozwala zabezpieczyć majątek przed skutkami niespodziewanych zdarzeń. W artykule wyjaśniamy, czym jest to ubezpieczenie, co obejmuje i dlaczego jego posiadanie jest dziś standardem w branży.

Co to jest ubezpieczenie casco pojazdów szynowych?

Ubezpieczenie casco to rodzaj dobrowolnego ubezpieczenia majątkowego, które chroni pojazdy przed uszkodzeniem, zniszczeniem lub utratą. W przypadku pojazdów szynowych oznacza to ochronę takich środków transportu jak m.in.:

• pociągi pasażerskie i towarowe,
• lokomotywy spalinowe i elektryczne,
• wagony kolejowe,
• tramwaje,
• metro,
• kolejki wąskotorowe,
• kolejki kopalniane.

Ubezpieczenie casco pojazdów szynowych może obejmować zarówno pojazdy należące do państwowych przewoźników (jak PKP Intercity czy Polregio), jak i prywatnych operatorów kolejowych i miejskich.

Dlaczego ubezpieczenie casco jest ważne?

Eksploatacja taboru szynowego wiąże się z wieloma zagrożeniami. Do najczęstszych należą:

• kolizje i wykolejenia,
• akty wandalizmu lub sabotażu,
• pożary i zalania,
• skutki działania sił natury (burze, powodzie, grad, lawiny),
• kradzieże części lub elementów infrastruktury (np. przewodów trakcyjnych),
• wypadki na przejazdach kolejowych.

Każde z tych zdarzeń może spowodować szkody warte setki tysięcy, a nawet miliony złotych. Ubezpieczenie casco daje operatorowi finansowe zabezpieczenie, a także możliwość szybszego przywrócenia taboru do ruchu, co ma kluczowe znaczenie dla ciągłości usług.

Zakres ubezpieczenia casco – co obejmuje polisa?

Zakres ochrony casco dla pojazdów szynowych może być różny w zależności od potrzeb ubezpieczonego i warunków konkretnej umowy. W standardowym wariancie ubezpieczenie obejmuje:

1. Szkody powstałe w wyniku zdarzeń losowych

Takie jak:

• pożar,
• uderzenie pioruna,
• zalanie,
• eksplozja,
• huragan,
• osunięcie ziemi,
• powódź,
• grad.

2. Szkody komunikacyjne

Czyli uszkodzenia pojazdu wynikające z kolizji, wykolejenia, zderzenia z innym pojazdem lub przeszkodą. Może to być np. zderzenie z samochodem na przejeździe kolejowym lub wykolejenie w wyniku awarii torów.

3. Szkody wynikłe z działania osób trzecich

W tym:

• wandalizm,
• sabotaż,
• umyślne zniszczenie pojazdu,
• kradzież części wyposażenia.

4. Transport i naprawy

W wielu polisach uwzględnia się koszty transportu uszkodzonego pojazdu do miejsca naprawy oraz samo usunięcie awarii lub przywrócenie pełnej sprawności technicznej.

Wyłączenia odpowiedzialności – czego nie obejmuje polisa?

Podobnie jak w innych ubezpieczeniach, polisa casco dla pojazdów szynowych zawiera również wyłączenia odpowiedzialności. Do najczęstszych należą:

• szkody powstałe na skutek rażącego niedbalstwa lub niewłaściwego użytkowania pojazdu,
• uszkodzenia wynikające z naturalnego zużycia i eksploatacji,
• szkody powstałe podczas działań wojennych, zamieszek, aktów terroru (chyba że wykupiono odpowiednie rozszerzenie),
• celowe uszkodzenia przez ubezpieczonego lub jego pracowników,
• usterki techniczne, jeśli nie są następstwem objętego ubezpieczeniem zdarzenia.

Dlatego kluczowe jest dokładne zapoznanie się z OWU (Ogólne Warunki Ubezpieczenia) przed podpisaniem umowy.

Kto oferuje casco dla pojazdów szynowych?

Ubezpieczenie casco taboru szynowego oferują głównie wyspecjalizowane towarzystwa ubezpieczeniowe, często działające na rynku korporacyjnym. W Polsce tego typu polisy dostępne są m.in. w:

• PZU SA,
• Warta,
• Allianz,
• InterRisk,
• Uniqa,
• ERGO Hestia.

W przypadku bardzo dużych kontraktów (np. dla spółek kolejowych operujących setkami pojazdów) ubezpieczenia są często przygotowywane indywidualnie i mogą obejmować także komponenty OC, NNW załogi czy ubezpieczenia mienia.

Przykłady zastosowania ubezpieczenia casco

1. Wykolejenie pociągu technicznego w Żywcu (14 kwietnia 2025)

• Co się wydarzyło? Pociąg utrzymaniowo-naprawczy PKP PLK na stacji Żywiec wykoleił się około godz. 17:28, co uszkodziło również słup trakcyjny i sieć elektryczną.
• Skutki: Ruch został wstrzymany, opóźnienia pociągów w sumie wyniosły 624 minuty. Naprawa trwała do późnych godzin na miejscu.
• Znaczenie dla casco: pokrycie kosztów usunięcia skutków wykolejenia oraz naprawy sieci trakcyjnej.

2. Wykolejenie pociągu pasażerskiego Kolei Śląskich w tunelu w Bielsku-Białej (5 lutego 2025)

• Co się stało? Pociąg ze Zwardonia do Katowic wykoleił się tuż przed tunelem — wykoleił się czwarty wózek składu, w środku było 25 pasażerów.
• Skutki: Na szczęście nikt nie ucierpiał, ale ruch został wstrzymany na 8 godzin, pasażerowie przewiezieni autobusami.
• Dla ubezpieczyciela: konieczność pokrycia kosztów naprawy składu, straty operacyjne oraz ewentualne rekompensaty dla pasażerów.

3. Wykolejenie pociągu towarowego we Wrocławiu (22 stycznia 2025)

• Co się stało? Skład towarowy (lokomotywa EU07) przejechał semafor „stop” i uderzył w kozioł oporowy przy stacji Sołtysowice.
• Skutki: Zniszczone zabezpieczenia, uszkodzone rogatki i znaki przy przejeździe, wstrzymanie ruchu między Wrocławiem a Jelczem-Laskowicami.
• Zwrot ubezpieczeniowy: naprawa infrastruktury i pojazdu, odszkodowania zależnie od warunków polisy casco.

4. Wykolejenie pociągu regionalnego Kolei Śląskich w Bielsku-Białej (4 lutego 2025)

• Co się stało? W tunelu między Bielskiem a Lipnikiem wykoleił się skład regionalny.
• Skutki: Zakłócenia w ruchu, częściowe wstrzymanie kursów, uruchomiona komunikacja zastępcza.
• Casco obejmuje: naprawy wagonów, straty z tytułu przestoju, koszty komunikacji zastępczej.

5. Wykolejenie pociągu IC „Gedania” w Gdyni Postojowej (12 marca 2025)

• Co się stało? Podczas manewrów wykoleiły się dwa wagony pociągu dalekobieżnego IC „Gedania”.
• Skutki: Odwołano całkowicie połączenie Gdynia–Berlin, pasażerom zaoferowano alternatywną komunikację.
• Casco może pokryć: uszkodzenia wagonów, wymianę lub naprawę, a także straty z tytułu odwołania połączenia.

6. Wykolejenie pociągu WKD pod Warszawą (Grodzisk Mazowiecki) – 22 maja 2025

• Co się stało? Pociąg Warszawskiej Kolei Dojazdowej wykoleił się na rozjeździe między stacjami Radońska a Jordanowice.
• Skutki: Ruch wstrzymany do odwołania, kursy przerwane, wprowadzono komunikację zastępczą.
• Znaczenie dla ubezpieczenia: koszty szybkiej reakcji służb, mobilizacja dźwigów technicznych, odszkodowania pasażerom.

7. Wypadek na trasie Warszawa–Szczecin: Pendolino potrąciło pieszego (17 lutego 2025)

• Co się stało? Pociąg Express IC Premium potrącił osobę nielegalnie przekraczającą tory między Wronkami a Miałami.
• Skutki: Pasażer zginął, ruch paraliżowany, wiele połączeń odwołanych.
• Rola casco: O ile polisa casco nie obejmuje OC z tytułu potrącenia, ubezpieczenie może chronić tabor przed kosztami napraw oraz zapewnić środki na regenerację operacyjną.

8. Wykolejenie pociągu towarowego Pol-Miedź Trans w Rudnej Gwizdanowie (1 maja 2024)

• Co się stało? Z powodu pęknięcia osi wykoleiło się sześć wagonów przewożących koncentrat rudy miedzi.
• Skutki: Straty towaru, uszkodzenie samochodzeń infrastruktury i wagonów (23 wagony łącznie).
• Casco obejmuje: naprawę wagonów, zwrot wartości utraconego ładunku, działania ratunkowe.

9. Wykolejenie tramwaju w Bydgoszczy (14 stycznia 2025)

• Co się stało? Tramwaj linii 6 przy dworcu PKS wykoleił się, uderzył w sygnalizację świetlną i zerwał sieć trakcyjną.
• Skutki: Trzy osoby zostały ranne i trafiły do szpitala, ruch tramwajowy był wstrzymany przez siedem godzin, a motorniczy musiał użyć dźwigu do osadzenia tramwaju z powrotem na torach.
• Przyczyna: Wstępne ustalenia wskazują na awarię podwozia – element wystający ze spodniej części uderzył w studzienkę, co doprowadziło do wykolejenia.

10. Wykolejenie tramwaju w Katowicach (4 maja 2025)

• Co się stało? Tramwaj w rejonie przystanku „Park Śląski – Ogród Zoologiczny” wykoleił się i zerwał pantograf (urządzenie pobierające prąd z sieci trakcyjnej).
• Skutki: Ogółem rannych zostało 9 osób (w tym motorniczy i dzieci), a ruch tramwajowy oraz część drogi została zablokowana.
• Przyczyna: Potwierdzono utratę przytomności motorniczego, co doprowadziło do utraty kontroli nad pojazdem.

Podsumowanie

Ubezpieczenie casco pojazdów szynowych to dziś istotny element zarządzania ryzykiem w sektorze transportu szynowego. Pozwala ono zabezpieczyć wartość taboru przed skutkami zdarzeń losowych, wypadków, aktów wandalizmu czy awarii. Choć nie jest obowiązkowe, dla większości przewoźników stanowi niezbędne narzędzie ochrony majątku i stabilności operacyjnej.

Koszty polisy są istotne, ale znacznie niższe niż potencjalne straty wynikające z uszkodzenia czy utraty pojazdu. Dlatego dobrze dobrana i kompleksowa ochrona casco to inwestycja, która może zadecydować o sprawnym funkcjonowaniu całego systemu transportu szynowego – zarówno na poziomie lokalnym, jak i krajowym.

Mariusz Filus

Broker Ubezpieczeniowy | Dyrektor Biura Klientów Strategicznych