Ubezpieczenie wycofania produktu z rynku – na czym polega i kiedy warto je mieć?

Wycofanie produktu z rynku (ang. product recall) to jedno z poważniejszych ryzyk, z jakimi mierzą się współczesne firmy produkcyjne i dystrybucyjne. W świecie błyskawicznej informacji i coraz większych oczekiwań konsumentów, nawet drobny błąd konstrukcyjny lub defekt jakościowy może doprowadzić do kosztownej akcji wycofania produktu z obrotu. To nie tylko straty finansowe, ale też poważne zagrożenie dla reputacji marki. Z pomocą przychodzi specjalistyczne ubezpieczenie – polisa product recall.

Czym jest ubezpieczenie wycofania produktu z rynku?

Ubezpieczenie product recall to dobrowolna polisa, której celem jest ochrona firmy przed finansowymi skutkami przymusowego lub dobrowolnego wycofania produktu z rynku. Obejmuje zarówno koszty logistyczne i operacyjne (np. transport, magazynowanie, zniszczenie produktu), jak i działania komunikacyjne, naprawcze oraz kryzysowe.

Warto podkreślić, że wycofanie produktu z rynku nie musi być spowodowane wystąpieniem szkody. Wystarczy samo ryzyko, że dany produkt może być niebezpieczny dla użytkownika. Przykłady?

• Zabawki zawierające niedozwolone substancje,
• żywność zanieczyszczona bakteriami,
• auta z wadliwym układem hamulcowym,
• sprzęty domowe grożące porażeniem prądem.

Dwa typy wycofania produktu

• Obowiązkowe (przymusowe) – nakazane przez organy nadzoru (np. Inspekcję Handlową, UOKiK, GIS, GIF).
• Dobrowolne – inicjowane przez producenta lub dystrybutora w trosce o bezpieczeństwo konsumentów i wizerunek firmy.

Ubezpieczenie może obejmować obie formy, w zależności od zakresu polisy.

Kto powinien rozważyć zakup ubezpieczenia product recall?

Choć największe zagrożenie dotyczy producentów żywności i branży motoryzacyjnej, praktycznie każda firma wprowadzająca towary na rynek powinna rozważyć taką ochronę. Szczególnie narażeni są:

• producenci zabawek i artykułów dziecięcych,
• branża FMCG (żywność, napoje, kosmetyki),
• przemysł farmaceutyczny,
• producenci sprzętu AGD i RTV,
• marki własne dużych sieci handlowych,
• importerzy i dystrybutorzy produktów z krajów spoza UE.

Dla wielu firm polisa product recall może być warunkiem współpracy z siecią handlową lub kontrahentem międzynarodowym.

Czy można wykupić ubezpieczenie product recall bez polisy OC za produkt?

To częste pytanie, szczególnie wśród mniejszych przedsiębiorców. Odpowiedź brzmi: w większości przypadków – nie. Jednakże firmy prowadzące działalność na bardzo dużą skalę mogą mieć osobą polisę ze względu na wysokość sum gwarancyjnych. 

Ubezpieczenie wycofania produktu z rynku jest zazwyczaj oferowane jako rozszerzenie polisy OC za produkt (product liability). OC za produkt chroni firmę przed roszczeniami osób trzecich z tytułu szkód spowodowanych przez wadliwy produkt, natomiast product recall koncentruje się na pokryciu kosztów operacyjnych wycofania produktu z rynku.

Warunkiem koniecznym do zawarcia umowy ubezpieczenia product recall jest posiadanie przez firmę opracowanej procedury wycofania produktu z rynku.

Dlaczego ubezpieczyciele wymagają OC produktowego?

OC produktowe i product recall uzupełniają się wzajemnie. Firmy ubezpieczeniowe chcą mieć pewność, że całość ryzyka związanego z produktem jest objęta ochroną. Dlatego najczęściej warunkiem zakupu polisy recall jest posiadanie aktywnej polisy OC za produkt.

Sporadycznie pojawiają się oferty samodzielnych polis recall – ale są to rozwiązania ograniczone, często z bardzo wysokim udziałem własnym w szkodzie.

Co obejmuje polisa product recall?

Zakres ochrony zależy od ubezpieczyciela oraz indywidualnych ustaleń w umowie. Przykładowe koszty, które mogą być objęte polisą:

Koszty operacyjne:

• odzyskiwanie i zbieranie produktów z rynku
• Transport zwrotny
• Magazynowanie wycofanych produktów
• Utylizacja, recykling lub naprawa
• Zastąpienie produktu nowym egzemplarzem

Koszty komunikacji i zarządzania:

• Poinformowanie konsumentów i kontrahentów
• Koszty kampanii informacyjnych (media, mailingi, ogłoszenia)
• Dedykowane call center
• Zarządzanie kryzysowe (np. PR kryzysowy, consulting)

Koszty dodatkowe:

• Straty z tytułu przestoju produkcji
• Utrata zysku
• Utrata zaufania do marki i działania naprawcze

Niektóre rozszerzone warianty polis mogą również obejmować koszty testów laboratoryjnych, audytów kontrolnych, a nawet badania opinii konsumenckich po kryzysie.

Przykłady szkód i realnych kosztów

Zabawki zawierające toksyczne ftalany

Mała firma importująca zabawki z Chin została zmuszona do wycofania kilkuset partii z rynku po wykryciu przekroczonego poziomu ftalanów – substancji zakazanej w UE. Koszty obejmowały transport, magazynowanie, zniszczenie produktów, opłacenie laboratoriów oraz utracony kontrakt z siecią handlową. Brak polisy recall oznaczał konieczność sfinansowania wszystkiego z zasobów finansowych firmy.

Wadliwe poduszki powietrzne w samochodach

Globalna akcja serwisowa objęła miliony pojazdów, a jej koszty liczone były w miliardach dolarów. Ubezpieczenie recall pokryło część kosztów związanych z wymianą wadliwych elementów, logistyką, obsługą serwisów i komunikacją z właścicielami pojazdów.

Meble IKEA – ryzyko przewrócenia komody

W 2016 roku IKEA dobrowolnie wycofała z rynku kilka modeli komód po tym, jak w USA doszło do śmierci kilku dzieci. Koszty: kampania informacyjna, zwroty produktów, dostawy zestawów mocujących, działania PR. Firma posiadała ubezpieczenie recall, które pomogło zminimalizować skutki finansowe i reputacyjne.

Ile kosztuje ubezpieczenie product recall?

Cena polisy zależy od kilku czynników:

• Rodzaj produktu – produkty wysokiego ryzyka (żywność, leki, zabawki) są droższe do ubezpieczenia
• Skala działalności i liczba sprzedanych sztuk
• Historia szkodowa firmy
• Zakres terytorialny (Polska, UE, eksport globalny)
• Zakres i suma ubezpieczenia

Składka może wynosić od kilku tysięcy złotych rocznie w przypadku małej firmy, aż po setki tysięcy złotych dla międzynarodowych korporacji.

Zalety posiadania ubezpieczenia product recall

• Minimalizacja strat finansowych – nawet przy dużych akcjach wycofania
• Ochrona marki i reputacji – szybka reakcja zmniejsza straty wizerunkowe
• Wiarygodność w oczach kontrahentów – posiadanie takiej polisy to dowód na profesjonalne podejście do prowadzenia biznesu
• Wsparcie specjalistów – wielu ubezpieczycieli oferuje w pakiecie doradztwo i consulting kryzysowy

Podsumowanie

Ubezpieczenie wycofania produktu z rynku to dziś jedna z kluczowych polis dla firm produkcyjnych i handlowych. W czasach, gdy nawet drobna wada może doprowadzić do medialnego kryzysu i milionowych strat, product recall staje się nie luksusem, ale koniecznością.

Choć zwykle nie można go kupić bez polisy OC za produkt, to warto potraktować obie te formy ochrony jako komplementarne narzędzia zarządzania ryzykiem. Dzięki nim firma może działać z większym spokojem i skupić się na rozwoju – bez obawy, że jeden błąd może spowodować długofalowe konsekwencje. 

Zadbaj o bezpieczeństwo swojej firmy

Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak dopasować ubezpieczenie product recall do specyfiki Twojej działalności, skontaktuj się z naszym brokerem ubezpieczeniowym. Oferujemy kompleksowe doradztwo i wsparcie w doborze optymalnych rozwiązań ubezpieczeniowych.

Urszula Kołowrocka

Broker Ubezpieczeniowy